ትኩራት ሓሳባት የመንጭዉ ዕብየት ንኸሳልጡ፡ እንቱራት ዝበቖለ ይግልብጡ !!

0
53


ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)

ስዩም ዑ/ሚካኤል  መን ኢዩ ንዝብል ሕቶ ብትኽክልን ብምልኣትን ንምምላስ መጻሓፍቲ ምጽሓፍ ዘድልዮ ምዃኑ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ ጉዳይ ኢዩ እለ ይኣምን። እቱይ ምንታይሲ፡ ስዩም ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝገበሮ ኣበርኽቶ፡ ብሂወቱ ከሎ ይኹን፡ ምስሓለፈ’ውን ብመንፈሱን ብውርሽኡን፡ ብዙሕ ስለዝኾነ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣገደስትን ብዙሓት ፍሉያት ኣጋጣሚታት (critical junctures) ዝሓዘ ስለዝኾነ’ውን ኢዩ። እዝጊ እንተፈቒድዎ’ውን እቶም መጻሕፍቲ ክጻሓፉ ምዃኖም ኣይጠራጠርን። ነዚ ንሕጂ ንጎድኒ ገደፈ፡ ብዛዕባ ነብሰሐር ስዩም ንህዝቢ ኤርትራ ዝገደፎ ኣገዳሲ ውርሻ ገለ ክብል ይፈቱ። ስዩም ባዓል ገዚፍ ገምርን ኣብ ጸልማት ብርሃን ክርኢ ዝኻኣለ ምሉእነት (integrity) ዝነበሮ ተባዕ (courageous) መራሒ ኢዩ ነይሩ።

ነብሰሐር ስዩም፡ ካብ ተመኹሮ፣ ብምንባብ፣ ንኻለኦት ጽን እልካ ብምስማዕን ባዕሉ-ንባዕሉ ብምምሃርን (self-taught): ብቐጻሊ ክማሃር ዝኻኣለ ብሉጽ ተቃላሳይ ኤርትራዊ ኢዩ’ውን ነይሩ። እዚ ልሉይ ባህሪኡ ካኣ፡ ሓፈሻዊ ዓቕሙ፣ ናይ ምፍጻም ክእለቱን ስፍሓት ኣዙሪት ሓፈሻዊ ፍልጠቱን ኣዝዩ ከምዝዓቢ ካብዝገበሩ ረቛሒታት እቲ ቀንዲ ምንባሩ ይንገረሉ። እዞም ዓቕምታት እዚኣቶም፡ ንጉዳያት ኣብ ናይካለኦት ቦታ (from the other side’s perspective) ኮይኑ ንኽጥምቶም ስለዘኽኣልዎ፡ ንጽበትን ንናይ ታሪኽ ሕቕታትን ብምስዓር፡ ናይ ሓድነት ሓሳብ ኣብ ኣእምርኡ ኣጥኒሱ፡ ሰዲህኤ ብዝብል ስም ከምዝውለድ እምነ-ኩርናዕ ዘቐመጠ፡ ኣርሒቑ ዝጥምት ኤርትራ ካብ ዘፍረየቶም ተባዓት ተቓለስቲ ሓደ ኢዩ ነይሩ። ስለዝኾነ፡ ሰዲህኤ ውላድ-ኣእምሮ ነብሰሐር ስዩም ኮይኑ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዝሓደጎ ውርሻ- ውርሻ ሓድነት፣ ፍቅሪ፣ ስኒት፣ ፍትሒ፣ ሓቂ፣ ወ.ዘ.ተ. ኢዩ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝራሓቐ ኣይኾነን። ከምቲ ኣብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ክግለጽ ዝጸንሐ፡ ሰዲህኤ ናይ ዘተፋላለዩ ድሕረ-ባይታት ዝነበሮም ሓይልታት ውህደት ኢዩ። ብኸምዚ ዝስዕብ ክግለጽ’ውን ይካኣል

ሰዲህኤ እተሰገደ ኣተሓሳስባ ኢዩ። ብብቱን/ብንጽል ከረአ ከሎ ካኣ ሓቂ፣ ፍትሒ፣ ሰላም፣ ቅሳነት፣ ፍቕሪ፣ ሕድሕዳዊ ክብሪ፣ ስኒትን ሓድነትን ንዝብላ ኣምራት ይውክል። ሰዲህኤ ዝልበስ ስነ-ኣእምራኣዊ መንፈስ እምበር ዝጭበጥን ዝድህሰስን ባእታ ኣይኮነን። እቲ ዓንደ-ሕቐን ቐንዲ መለለዪ ሕላገት ሰዲህኤ.፡ እቲ ብናይ ክልተ ድሕረ-ባይታ ዝነበሮም ሓይልታት (ህ.ግ.ን ተ.ሓ.ኤ.ን) ብዝተገበረ ሓድነታዊ ኪዳን ዝተፈጠረ ናይ ሓድነት፣ ሰላም፣ ስኒት፣ ብሩህ መጻኢን ተስፋን መንፈስ ኢዩ። መስርሕ ሓድነት ጐዕዞ እምበር ናይ ሓደ ጊዜ ወይ ናይ ሓደ ህሞት ፍጻሜ ስለዘይኮነ፡ መስርሕ ሓድነት በቶም ነዚ መንፈስ እዚ ዝለበሱ ባእታት ብቐጻሊ ክኹስኮስን ሕድህዳዊ ምትእምማን ክምገብን ይግቦኦ። ሰዲህኤ ዓዂኹን ደልዲሉን፡ ናይ ዝሓለፈ ብሰንኪ ጉድለት ሓድነት ንዝተፈጸሙ ገይጋታት ዝእረምሉ ባይታ ዘንጽፍን፡ ንሕጂን ንመጻእን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ሓድነት ንምርግጋጽ ኣብ ዝግበሩ ቃልስታት ከምመንጠሪ ዘንጊ ኮይኑ ከገልግል ዝኽእል ኣገዳሲ ኣታሓሳስባ ኢዩ። ነዚ ኣታሓሳስባ እዚ ለብስና ኢሎም ናይ ሓድነት ኪዳን ዘቖሙ ሓይልታት፡ ከም ተራ ሰባት ወይ’ውን ከም እኩባት ሰባት ወይ’ውን ከም ተራ ሰልፍታት ዝጥመቱ ዘይኮኑስ እንታይ ዳኣ ከም ናይ ህዝቢ ኤርትራ ተጻራሪ ናይ ሓርነታዊ ቃልሲ ታሪክን ድሕረ-ባይታን ዝውኩሉ ባእታት ኮይኖም፡ ነቲ ዝሓለፈ ናይ ምብትታንን ፋሕን ታሪኽ ዓጽዮም፡ ንህዝቢ ኤርትራ ንሓለፈ ናይ ቃልሲ ታሪኹ ብምቕርራብን መጻኢ ሓድነቱ ብምርግጋጽን፡ ኣብ ኤርትራ ፍጹም ነባሪ ሓድነት፣ ፍትሒ፣ ልዕልና ሕጊ፣ ዲሞክራሲ፣ ሰላምን ዕብየትን ንኽረጋገጽ ንኽጽዕቱ ኪዳን ዝኣተዉ ኢዮም። ስለዝኮነ፡ ሰዲህኤ ዝተበታተነ ንምጥርናፍ ዝጽዕት ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኩለንተንኡ ኣንጻር ምብትታን፣ ምፍንጫልን ምፍንጫላትን ንኽኸውን ዝተፈጥረ ሰልፊ ኢዩ’ውን። ኢዚ ካኣ ባህግን ድሌትን ናይቶም ዘቖምዎ መሰረታት/ኣባላት ጥራሕ ዘኮነስ፡ እንተላይ ናይ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ሓድነትን ዝኾነ ኤርትራዊ ሕብረት-ሰብ ኢዩ’።

ኣብዘን ዝሓለፋ 7 ዓመታት (2010-2017)፡ ነዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ባይታ ክውን ንምግባር ብዙሓት ጻዕራታትን ቃልስታትን ተኻይዶም ኢዮም። ቅድሚ ኩሉ ነገር፡ ነዚ ሓሳብ እዚ መሪሑ ከተግብር ዝክእል ገፊሕ ገምሪ ዝውን፣ ዓቃል፣ ኣምር ልዕልና-ሕጊ ዝርደኦን ንልዕልና-ሕጊ ተገዛኢ ዝኾነን፣ ብተገዳስነት ዝሰምዕ (listening with intent)፣ ካብ ገይጋታቱ ዝማሃር፣ ክፉት ኣእምሮ (open-mind) ዝውንንን: ካብ ኩሉ ንላዕሊ ካኣ: ምሉእነት (integrity) ዝውንን ናይ መሪሕነት ትካል የድሊ ነይሩ። ነብሰሐር ስዩም፡ ነዚ ዓይነት መሪሕነት እዚ ገና ከይሃነጸ ከሎ ኢዩ ኣብዘይ ግዚኡ ጽዩእ ገጢምዎ። መብጽዑ ንምትግባር ዝተገብረ ጻዕርታት ካኣ ከቢድ ብድሆታት ኢዩ ገጢምዎ ጸኒሑ – “ብቑዕ ናይ መሪሕነት ትካል” ክህነጽ ኣይተካእለን ጸኒሑ። ስለዝኾነ፡ ከምቲ ብተደጋጋሚ ኣብ ጽሑፋተይ ዝገለጽክዎ፡ ብሰንኪ ዘይቅዋማውን ሕጋውን ኣካያይዳ መሪሕነት ሰልፊ ነበር ዝተፈጥሩ፡ “ቅዋማዊ፣ ፖለቲካውን ምሕደራውን” ቅልውላዋትን ሓርጎጽጎጻትን፡ ሰዲህኤ ብጸቢብ መንቀርቑሮን ብከቢድ ፈተናን ክሓልፍ ነይሩዎ። ከምቲ “ቆርበቲ ኣብ ምንታያ —“ ዝባሃል ኮይኑ፡ ከምዝፍለጥ ነዚ ውሽጣዊ ኩነታት ሰልፊ ብኢሂን-ሚሂን ልዝብን ብዘተን ንምፍትሑ፡ መሰረታት ሰልፊ ዘይፈንቀልዎ እምኒ እዃ እንተዘይነበረ፡ ላዕለዋይ መሪሕነት ሰልፊ ነበር ጽማም እዝኒ ስለዛሃቦም፡ ብቀጻሊ ንነዊሕ ጊዜ ዝተገብሩ ናይ ኣባላት ናይ ሰላም ጻዕርታት ፍረ ክህቡ ኣይካኣሉን። ስለዚ፡ እቲ ወርቃዊ ዝኾነ “ናይ ሓድነት ሓሳብ” ከም ወርቂ ብሓዊ ተፈቲኑ፡ ነቲ ተጻበኦታት ክሰግሮ ነይርዎ። ኣብ መጨረሻ ካኣ፡ ሳላ ዘይተሓለለ ጽንዓትን ቃልስን መሰረታትን ታሕተዎት ኣካላት ሰልፍን እታ ሓሳብ – “ሰዲህኤ” ድሒና።

ይኹን’ምበር፡ እቲ ጉዕዞ፡ “ኣብ ጸልማት ብርሃን ክርኢ ዝኽእል ሕልና” ዝሓትት በዳሂ ቃልሲ ኮይኑ ኢዩ ጸኒሑ። ነቶም ኩሎም ብቐጻሊ ዝግበሩ ዝነበሩ ተጻባእቲ ናይ ታህዲድ (blackmailing)፣ ጸለመ (maligning)፣ ጠቐነን (denigrating)፣ ምንጻልን (marginalizing)) ጎስጓሳት ተጻዊሩ፡ ኣብ መጨረሻ “ፍትሒ ኣብ ርእሲ ዓመጽ ከምትነግስ” ክርዳእ ዝኻኣለን “ናይ ፍትሒ ሕልና” ዝለበሰን ሓይሊ የድልዮ ነይሩ። ናይ መትከል ጽንዓት፣ ናይ ፍትሒ ሕልና፣ ባህርያዊ ምሉእነትን (Integrity) ኣብ ሎሚ ጽባሕ ዝርኢ ልቦናን የድሊ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ካኣ፡ ነዞም ባህርያት እዚ’ቶም ዝውንኑን ዝለበሱን፡ ሰዲህኤ፡ ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ፡ ሕቶ ፍትሒ፣ ሓድነት ህዝቢ፣ ዲሞክራሲን ልዕልና-ሕግን ኣብ ኤርትራ ንምፍታሕ ክቃልሰ ዝተሰርሐ ሰልፊ ምዃኑ ዝተርድኡን መሰረታትን ኣባላት ታሕተዎት ኣካላትን ሰዲህኤ እዮም “ሓድነት ሰዲህኤ” ዘድሓንዋ።

እቲ ዝተሰንዘረ ሓድነት ናይ ምስባር ወስታ፡ ኣብ ትሕዝቶ፣ ምስልን ተኽእሎን ሰዲህኤ ምንም ዘሕደሮ ጽልዋ የልቦን። ናይ ህግን ተሓኤን ድሕረ-ባይታት ዝነበሮም ሰልፍታት (ሰዲኤን ሰህኤን) ዝሓዘን፡ ንተልእኾታት ሰዲህኤ (ንፍትሒ፣ ልዕላና-ሕጊ፣ ንመሰል ኣባል፣ ንውሽጣዊ ሓድነት ሰልፊ፣ ንምኽባር ቅዋም ሰልፊ፣ ወ.ዘ.ተ.) ክቃለሱ ዝጸንሑ መሰረታትን ታሕተዎት ኣካላት ሰልፍን መራሕትን ዝሓቖፈ ኮይኑ፡ ብትሕዝትኡ ይኹን ብምስሉ ነቲ ኣብ 2010 ሰዲህኤ ዝብል ስም ሕጁ ዝተመስረተ ሰልፊ ዝመስል ኢዩ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንሱ’ውን ኢዩ።

ስለዝኮነ፡ ኢዩ ካኣ ”ሓሳብካ ይነብር፡ ናይ ቃልሲ ውርሻኻ ካኣ ንዘንተ-ዕለት ይቕጽል!

ናይ ዘልዓለም ዕርፍቲ ርኸብ” ንብሎ ንነብሰሐር ስዩም ዑ/ሚካኤል።



NO COMMENTS

LEAVE A REPLY