ዝኽረ፡ኣርካን ስነ ጥበበኛ ተኽለ ተስፋዝጊ: ካልኣይ ኽፋል

0
107


ኽቡራት ኣንበብቲ፡ብዛዕባ ተኽለ ተስፋዝጊ ኣብ ዝሓለፈ ቐዳማይ ኽፋሉ ተቛዲስና ነይርና ኢና። እንሆ ከኣ ካል’ኣይ ኽፋሉ ናባኩም የብሎ ኣለኩ፣ንምንባብቡ ብኽብሪ እዕድም።

እሞ ደኣ ብመኣረምታ ክፍልሞ ኢየ።ንሱ ከኣ፡ ተኽለ ዚተወደሉ ኣብ ከተማ ኣሥመራ ዘይኮነ፡ ኣብ ሃዘጋ ኪነሱ፡ብጌጋ ኣጸሓሕፋ፡’ሓጋዝ’ ተባሂሉ ተጻሒፉ ኢዩሞ፡ሃየ ምስናይ ይቕረታ እርማተይ ሓንጎፋይ ቢልኩም ክትቕበሉኒ ተስፋ እገብር።

ኣብ’ዚ ዚሓለፈ ሰሙን፡ኣብ ዚተፈላለዩ ማዕኸናት ዜና፡ከም እኒ ቲቪ ኤረ፣ቲቪ ናሁን ጆስን ወዘተን፣ኣብ ዚተፈላለዩ ሬዲዮ ጣብያታት፣ኣብ ዚተፈላለዩ ወጋሕ ትበል ለይትን መዘናግዒ ማእከላት ደርፍታት ተኽለ ተስፋዝጊ ኪድረፍ ምርኣይ ምስማዕን እምብዛ ዚሕጉስ ተርእዮ ኢዩ። ወርሒ ሓምለ 1987 ወይ ከኣ ሓምለ 1979፡ ተኽለ ካብዛ ዓለም ብሞት ከም ዚተፈለየ ዝዝኸር ኢዩ።ነዚ ኺውን ዚገበሩ ኩሎም ድማ ምስጋና ይብጻሓዮም ክብል እፈቱ።

ኣብ ሕይወት ወዲ ሰብ፡ደሞክራስን ፍትሕን ክዕንብብ፣ተኣማንን ሕዝባውን ማዕኸን ብዙሓት ንምፍጣር፣ዘተ’ኣማምን ቕርዑይን ዛንታ ወይ ታሪኽ ንምጽሓፍን ኰነ ቓልሲ ኣንጻር ጭቆና ንምድራዕን ሱታፌ ሓፋሽ ወሳንን ቐላስን ኢዩ።ነዚ ኣብ ባይታ ኺውን ንምግባር ከኣ፡ ካብ ዚነኣሰ ስጋ ዚዓበየ፣ጾታ ብዘይፈልይ፣ ማሕበረቑጠባዊ ቐጸላን ፖለቲካዊ መሳልል ስልጣን ብዘይገድስ፡ኽንዲ ዚተኽ’ኣለ ሓሳባትን ርእይቶን ብዙሓት ኣብ መስርሕ መስኖ ‘ቲ ፈለግ ኺጽንበር ምግባር ግድን ኢዩ።

ስለዚ፡መታን ካልኦት ኪሳተፍሉን ከጉላልዕዎን ሓሳባትናን ርእይቶናን ንሃበሉ እናበልኩ።ንሎሚ፡ኣብዛ ጽሕፍቲ ናይ ገለ ኣድነቕትን ፈተውትን ሙዚቃ፡ብፍላይ ከኣ ጥበብ ቋንቋ ትግርኛ ዚኮኑ፡ተወኺሰ ዚረከብኽዎ ርእይቶ ከቕርብ እረድይ።

“ዝበዝሕ ናይ ተኽለ ተስፋዝጊ ደርፍታት፡ናይ ባዕሉ ሂወት ዘጋጥሞ ዝነበረ ናይ ፍቕሪ ኢዩ ዚደርፍ ዚነበረ።ብፍላይ ምስ ናይቲ እዋን ኣፍቓሪቱ ዝነበረት ደሓር፡ኣደ ደቁ ዝኮነት ዘሃፍታ ዘጋጥሞ ዝነበረ ሽግር ኣድሂቡ ኢዩ ዝደርፎ ዚነበረ።

ናይ መጀመርታ ደርፉ፡ ‘ምስጢራዊት ደብዳቤ’ ኢያ ትብል ነይራ።ኣብቲ እዋን ደብዳቤ ፅሒፋ ስለዚሃበቶ ኢዩ ደሪፍዎ፡ብድሕርዚ ፍቕሮም ቀፀሉ።ብድሕሪ’ዚ፡ወለዲ ዝሃፍታ ነገር ንምጥፋእ፡ናብ ዓሰብ ናብ ሓትን’ኣ ለኣኽኣ፡ ‘ንበይነይ ኣነ ንበይነይ’፡ ዝብል ደርፊ ደረፈ።ዘህፋታ ብድሕሪ ዚተወሰነ ኣዋርሕ ናብ ኣስመራ ተመለሰት።

ነዚ ስዒቡ፡ተኽለ ንስድራ ዘሃፍታ ሽማግለ ምስ ለኣከ፣ወለዳ፡ ኣብቲ ግዜ ደራፋይ ከም ለማኒ ወይ ሕማቅ ዝረኣይ ስለዚነበረ፡ንጓልና ኣይንህበካን ምስ በልዎ፡’ብስእነተይ ድየ ከም ዘይሰብ ተወሪለይ፡ክሳብ ግዜ ሞተይ ገና’ዩ ዕድለይ!’ ክብል ንጥበባዊ ስርሑ ቐጸለሉ።

ድሕሪ’ዚ፡ምስ ዘሃፍታ ኮይኖም ናብ ሓደ ዉሳነ በፅሑ፣ንሱውን ዘሃፍታ ክትጠንስ እሞ ወለዲ ዘሃፍታ ከም ዘይከልእዋ ብምሕሳብ ተሰማሚዖም ዘሃፍታ ድማ ጠነሰት።በዚ፡ውን ወለዲ ዘሃፍታ ትብጻሕካ በልዎ።ትምኒቱ ምስ ተሳኻዓሉ ከኣ፡ ‘ከም ድላየይ ኣነ ከም ድላየይ ካብታ ዚፈትዋ መን ኢዩ ከልካልየይ።’ ደሪፉ ኢዩ።ቐጺሉ ድማ፡ ‘የቐንየለይ ፍቕረይ ረኺበ ትምኒተይ’ ትብል ደረፈ።

እዘን ደርፍታት ንሂወቱ ዝገልጻ እዃ እንተነበራ ብተወሳኺ፡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምካድ ምስ ሮሃ ባንድ ተሓዊሱ፡ዚተፈላለዩ ደርፍታት ኣፍሪዩ ኢዩ።ተኽለ፡ ኣብ ስርሑ ብጣዕሚ ግዱስ’ውን ኢዩ ኔሩ።ምስ ዓበይቲ ጽቡቕ ምቕርራብ ኔርዎ ኢዩ።ኣቦ፡ ክልተ ኣዋልድን ሓደ ወድን ኢዩ ኔሩ።ብዝበጽሖ ናይ መኪና ሓደጋ ሂወቱ ሓሊፉ።” ክብል መንእሰይ ሰመረ ሓሳቡ ይገልጽ።

በሉ ኽቡራት ኣንበብቲ፡ናብ’ቲ ካልኣይ ርእይቶን ሓሳብን ቕድሚ ምስጋርና በዛ ግጥሚ ተኽለ ገለ ተዘኽሮ ወይ ትዝታ ኣቢልና ክንሰግር።

ብስእነተይ ዲዩ ዘይሰብ ተወሪዩለይ፣ ክሳብ ግዜ ሞተይ ገና’ዩ ዕድለይ፣

ገና ኢዩ ዕድለይ።

ይመስለኒ ነይሩ፡ፍቕርና ካብ ክልቴና፣ ዘይፈልጦ መጺዩኒ፡ ፈላሊ ንዓና።

ለካስ ብጉርሖም ኢዮም፡መርሚሮም ስድራኪ፣ ንብረተይ ሓቲቶም፡ ኢዮም ኣቢዮሙኪ።

“ኣነ ካብ መጀመሪኡ ንነብሰይ፡ካልኣይ መሓዛይ ኣለኒ ዝብሎ ሙዚቃ ኢዩ።ብሓጺሩ ሙዚቃ ምስ ነብሰይ ከም ካልኦት ሕዋሳተይ ዝተዋሃሃደ ኢዩ ክብል ይኽእል።ብቐረባ ብጣዕሚ ዘድምጾም ሙዚቃታት ድማ ኣብ ኤርትራ ዚፈርዩ ኢዮም።ሙዚቃ ክፈቱ ዝገበሩኒ እዉን ንሳቶም ኢዮም።

ብዙሕ ሙዚቃ ዘዳምጽ እዃ እንተኮንኩ ሎሚ ብዛዕባ ተኽለ ተስፋዝጊ ክዛረብ ከለኩ ብርግጽ፡ተኽለ ተስፋዝጊ ሙዚቁ እምበር ሽሙ ኣይፈልጦን ነይረ።ንመጀመርታ ግዜ ዘዳመጽክሉ ሙዚቃ፡ ‘ኣነ ዝሓሰብኩ ምሳኺ ክነብር’ ትብል ደርፊ ኢያ ነይራ።

ሱቅ ኢለ ፍቕሪ ከይሓዘኒ ኸሎ ፍቕሪ ከምዝሓዘኒ ሰብ ኮይነ ኢየ ዘዳምጻ ነይረ።ብጣዕሚ ይገርመኒ እታ ምሳይ ትነብር ሰብ ከይፈልጥክዋ ምሳ ንኽነብር ዝሓሰብኩ፡እናበልኩ ካብ ማዓሙቕ ልበይ የዘይሞ ነይረ።ሓደ ግዜ፡ሓደ መሓዛይ ምሳይ ብስራሕ መዳይ ተራኺብና ምስ ሓንቲ ኣብ መዓስከር ሸመልባ እትነብር ጓል፡ኣብ ሓያል ፍቕሪ ይሽመመልካ፣ኣብ ወርሒ ዝተወሰነ እዋን ኢዮም ዝራኸቡ ነይሮም።ንሱ፡ ብዛዕባ ደርፊ ዋላ ምንም ኣፍልጦ ኣይነበሮን፣እንተ ንሳሞ ግልባጥ ናቱ ኢያ።

ኩሉ ግዜ ስልኪ ኢዩ ዝድውለላ ነይሩ።ኮይኑ ግና ክትሰምዖ ኣይከኣለትን፡ናይ ዓርከይ ጸገም ኣሕዚኑኒ፡ብቐልዲ መልኽዕ ‘ደርፊ ዘይትደርፈላ፧’ ይብሎ እሞ፡ንሱ ድማ ‘ዘይኽእል እሞ!’ ይብለኒ።በል ኣነ ክነግረካ ብምባል ናይ ተኽለ ተስፋዝጊ፡

ፍቕረይ ተለመኒ

============

ፍቕረይ ተለመኒ፡ፍቕረይ ተለመኒ ብሰንኪ ፍቕርኪ ሞት ከይወስደኒ!

 ኣነ ብፍቕርኪ፡እናተኣሰርኩ

ንዘይትኾንኒ ንዓኪ ኣይመረጽኩን

ሂወተይ ክሕልፎ እናተሳቐኩ። 

ብሰንሰለት ፍቕሪ ንዓይ ኣሲርኪኒ፣ ልበይ ወሲድክያ፡ፍቓድ ከይበልኪኒ፣

ይጽበይ ኣለኩ ዕድል ክመጸኒ።

ዝብል ደርፊ ጽሒፈ ይህቦ።እዚ ወዲ፡ ኣብ ደርፊ ምንም ደንታ ኣይነበሮን፣ ብሓቂ እዛ ጓል ስለ ዘፍቕራ ግን ክለማመጻ ጀመረ፣ይገርመካ ኢዩ፡ኣብ ክላስ እናምሃረ’ውን ምድራፍ ጀሚሩ ይብለካ!!

ነዛ ጓል ይድውለላ እሞ፡ ‘እንታይ ኮይንካ ኣይትረብሸኒ እስከ!’ ትብሎ፡ብሓደ ተገዲሚና ኢና ዘለና፡ማለት ምሸት ኢዩ እዋኑ ድማ ዓመተ 2011 ኢዩ።’በጃኺ በቲ ትፈትውዮ ኣምላኽ፡ሓሳበይ ኣዳምጽኒ፧’ ይብላ።

ንሳ’ውን፡ ‘ሕራይ ተዛረብ’ ትብሎ።ወዲ ካብቲ ዝተጸበኽዎ ንላዕሊ እዛ ደርፊ፡ ‘ፍቕረይ ተለመኒ’፡ኣጸቢቁ ይደርፈላ፡እዛ ጓል ፊቕ ኢላ ትበኪ፡ስልኪ ድማ ትዓጽዋ፡ሓደ 3 ወርሒ ዝኸውን ስልኺ ምልዓል ተ’ኣቢየና።

ብድሕሪኡ፡ኣብ ከተማ ሽረ፡ብ’ኣካል ንረኽባ፣ ‘እንታይ ኮይንኪ ከምዚ ትገብሪ፧’ ተበልናያ።ሕጅ’ውን፡ ብንብዓት ተሃጺባ ሚስጢሩ፡ክትነግረና እንተሓተትናያ ት’ኣቢ፡ብኽንደይ ምጥባር፡ ከምዚ ብምባል ተዘንትወልና።

ኣብ ኣስመራ፡እናሃለወት ብጣዕሚ እትፈትዎ ኣፍቓሪ ከም ዚነበራን መጀመርታ ንፍቕሪ ክሓታ ከሎ፡እዛ ናይ ተኽለ ተስፋዝጊ ደርፊ፡ብካሴት ጋቢዝዋ ምንባሩን፡ትነግረና።ሕጂ ግና ናይ ኣፍቓሪኣ ሃለዋት ስለዘይብላ ኢዩ፡እቲ ሓዘንን ንብዓትን ነይሩ።

ኣብ መጨረሽታ፡ምስቲ መሓዛይ ሚሒር ምቕርራብ ጀመሩ።ተለማሚዶም ኸኣ ምሒር ተፋተዉ፡ንሳ ናይ ሔለን መለስ ትደርፈሉ፡ምስኪን መሓዛይ፡እታ ሓንቲ ደርፊ ናይ ተኽለ ተስፋዝጊ ይደርፈላ።

ሓቂ ይሓይሽ፡ ኣነ እታ ደርፊ ጥራሕ ኢየ ዝፈልጣ እምበር ሽሙ ተኽለ ተስፋዝጊ ምዃኑ ኣይፈልጦን ነይረ።ንዑዑን ሽሙን ካልኦት ናይ ኤርትራ ደርፍታት ክሰምዕ ዝገበረትኒ፡ንሳ ኢያ ነይራ።

ዓመትን ፈረቓን እናተመላለሱ፡ብሓደ ጸኒሖም፡ንሳ ናብ ጀርመን ከይዳ ይብለካ።እቲ ወዲ ድማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይነበር ኣሎ።ክንራከብ ከለና፡እታ ደርፊ ዘኺርና ሓቢርና ኢና ንደርፋ።ስለዚ፡ ናይ ተኽለ ተስፋዝጊ ደርፊ ኣባይን ኣብቲ መሃዛይን ዓቢ መዘኸርታ ኢያ።” ክብል መምህር ኣንዋር ተዘኽሩኡን ትዝቱኡን ኣውኺዑና ኢዩ።

ሓድጉ ዚተብሃለ ሙሁር ታሪኽን ፖለቲካኛን ድማ፡ ደርፍታ ተኽለ፡ ኣብ ሕይወቱ ከም ዓንዲ ማእከል ከም ዚርእዮምን ልዑል ኣኽብሮትን ኣድናቆትን ከም ዘሕደርሉ ይዛረብ ኢዩ።ደርፍታቱ፡ንዓመታት ሰሚዕዎም ፍጹም ዘይምነዉ፡መመሊሶም ዝሕዱስካ ከም ዝኮኑ ምስኽርነቱ ይህብ ኢዩ።

ሃብቶም ዚተብሃለ ኣብ ዚተፈላለዩ ስነ ጥበባዊ ስርሓውቲ ዚነጥፍ ድማ፡ኣብ ተመኽሮ ሕይወቱ፡ ከም ተኽለ ተስፋዝጊ ዚበሉ፡ዑንቒታት ብቐሊሉ ዘይርከቡ ከየንቲ ምኳኖም ይዛረብ።ተኽለ፡ብሓደጋ መኪና ኪመውት ከሎ፡ገና ኣብ መጀመርታ ዕስራታት ዕድመ ምንባሩ፡ኣጸቢቑ ከም ዚዚኽሮን ኣብ ኣስመራ ኰነ ኣብ ባጽዕ ሙዚቃዊ ምርኢት ኣብ ዚነበረሉ ግዜ ናይ ምዕዛብ ኣጋጣሚታት ብምርካቡ ዕጉብ ምዃኑ ኣብ ወግዑ የዘንትወልካ ኢዩ።

ሰሎሞን ዚተብሃለ መምህር ማሕበራዊ ስነ ፍልጠት ከኣ፡ካብ ግዜ ቑልዕነቱ፡ንደርፍታት ተኽለ ፍሉይ ጦብላሕታ ከምዘለዎን ኣብ ደርፍታቱ ምስ ማሕበራዊ ሕይወት ብዙሓት መንእሰያት ዚዛመድ ተጓንፎ ዘለዎ ብምዃኑ፡ሰብ ከፍቕርን ኪፍቐርን ኰነ ፍቕራዊ ማሕለካታት ምስ ዘጋጥመካ ደርፍታት ተኽለ ኣብነታውያን ኣስተምህሮ ወሃብቲ ምዃኖም የዋግዕ ኢዩ

ኣብ መወዳእታ ዘመነ ምሕደራ ደርጊ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ባርካ፡ ካብ ዚነበራ ኣዚየን ጽቡቓት ደቂ ሔዋን፡ሳባ ትበሃል ካብተን እኒ ሔለን፣ሩታ፣ብስራት፣ሰለማዊትን ወዘተን ሓንቲ ኢያ ነይራ።ሓደ ፈተሪኖ፡ፈቲዋ ወግሐ ጸብሐ ኪረክባ ቢሉ ኪመላለስ ከሎ፡ሳብ ትብል ደርፊ ጸጋይ በራኺን ተክለ ተስፋዝጊ ‘ሳባ’ ኢሉ ዚደረፋ፡ደርፊ በዓል ኣብራሃም፣ግሪጽ፣ሻክቲ፣ሰሎሞን ወዲ ሃይለማሪያምን ገለን ኮይኖም እናደረፉ፡የራስንዋ ምንባሮም እታ ደርፍን ሳባን ስመን ገኒኑ ምንባሩ ተዘኽሮ ትማሊ ኢዩ።

ንመዘኸርታ ዚኣኽል ደርፊ ‘ሳባ’ ቕንጪበ ከቕርባ ክፍትን።

ሳባ

======

ኣነ፡ ኣነ ኢየ፡ኣነ ኣነ ኢየ

ምሳኪ ኪነብር፡ ድሌትኪ ካብ ኮነ

ከይዛረፍ ሓፊረ፡ ከይገድፎ ኣፍቒረ፣

ፍጥረተይ ኣምሪረ፡ፍጥረተይ ኣምሪረ።

Abraham Berhane

 



NO COMMENTS

LEAVE A REPLY